Statistiek

Statistiek

Onderwerp

Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat 96% van de bevolking geen idee heeft van wat cijfertjes zoals in deze uitspraak willen zeggen. Deze bewering klopt natuurlijk niet, er is nooit dergelijk onderzoek geoverd (of toch niet bij ons weten). Maar hoe vaak komen dergelijke uitspraken niet voor in (kranten)artikels of in reclameboodschappen? Zijn we eigenlijk wel genoeg op de hoogte van wat statistische gegevens wel of niet kunnen aantonen om ons niet in het ootje te laten nemen door zulke beweringen?

Universeel bewijsmateriaal?

Als onderdeel van de wiskunde, draait het bij statistiek allemaal om berekeningen. Men verzamelt, bewerkt en interpreteert cijfergegevens. Die gegevens hebben betrekking op slechts een klein onderdeel van een groter geheel, de populatie. Uiteindelijk wil men wel een resultaat weergeven voor de hele populatie. Dit wil zeggen dat er een vertaling gebeurt van een bepaalde waarneming bij een kleine groep naar de volledige groep. Die vertaling zo nauwkeurig mogelijk uitvoeren, daar het bij statistiek allemaal om. Maar dan kan je je natuurlijk afvragen hoe betrouwbaar statistieken wel zijn. En kan je dan met statistiek niet alles bewijzen wat je wil, afhankelijk van de manier waarop je te werk gaat? 


Tips and tricks

In dit café kom je te weten waarop je kan letten om je niet te laten bedriegen door mensen die met cijfertjes gooien en hoe je statistische gegevens in de media best kan interpreteren. Je komt misschien ook wel te weten hoeveel procent kans er is dat deze uitspraak klopt: "There are three kinds of lies: lies, damned lies and statistics".


Vragen

  • Waarop moet ik letten bij nieuwsberichten waarin cijfers worden aangehaald?
  • Hoe worden kansen berekend?
  • Waarom is statistiek zo moeilijk?
  • Hoe kan je de kwaliteit van een onderzoek beoordelen?
  • Kan je vals spelen met statistiek?
  • Hoe betrouwbaar is statistiek op zich?

Gasten

Naast een vlijtig schenkende cafébaas, een groepje oververmoeide organisatoren en een talrijk opgekomen publiek zullen ook aanwezig zijn:

els2

Statisticus

Els Goetghebeur

Els is hoogleraar statistiek aan de UGent en is directeur van het Instituut voor permanente vorming in de wetenschappen. Ze gaf eerder les in Harvard, Stanford, Londen en Burundi. Ze ontwikkelt ook statistische toepassingen in o.a. het biomedische veld. Zo raakt ze betrokken als expert deskundige in een moordzaak, bij een project rond de brandweerhervorming en bij AIDS preventie in Afrika.

 

yves

Psycholoog

Yves Rosseel

Yves is als hoofddocent verbonden aan de vakgroep Data-analyse van de UGent. Zowel in onderwijs als in onderzoek richt hij zich op statistische en data-analytische problemen binnen de psychologie en pedagogische wetenschappen.

Joël De Ceulaer

Knack-journalist en moderator

Joël De Ceulaer

Joël de Ceulaer is redacteur van het tijdschrift Knack. In 2004 maakte hij de succesvolle tv-serie "Grote Vragen" voor Canvas, waarvan in 2005 het gelijknamige boek verscheen. Vanuit zijn brede interesse schreef hij tientallen stukken over wetenschap, religie en filosofie. Joël is een ervaren moderator, en een grote supporter van het concept wetenschapscafé."

Praktisch

Dinsdag 9 november 2010
vanaf 19u45

Bar Zebrastraat N.V.
Zebrastraat 32
9000 Gent

Gratis toegang!

Extra

Peter Donnelly, een wiskundige van Oxford vertelt over statistiek. Op een grappige manier. Een must see!
Matt Parker legt hier allerlei wisundige fouten in populaire films bloot.

Terugblik

‘Statistiek is moeilijk’: het is een uitspraak die enkele keren terugkomt in de straatinterviews die in het begin van het café worden getoond. En dat is ook wat spreker Els Goetghebeur (hoogleraar statistiek UGent) bevestigt.

Heel erg belangrijk is bijvoorbeeld de samenstelling van de steekproef, want deze bepaalt in grote mate de betrouwbaarheid van verdere analyses. Een steekproef wordt maar al te vaak op willekeurige basis gekozen. En dit kan tot een vertekend resultaat leiden. Denken we maar aan bijvoorbeeld de polls die je kan terugvinden op de homepage van zowat elke krant. Een ander voorbeeld is de online enquête op de website van Durex. Die toonde aan dat de gemiddelde Vlaming vijf keer per week seks heeft. Ook met verkiezingspolls let je best op. Deze worden vaak samengesteld op basis van telefonische enquêtes die tussen 9u en 17u worden afgenomen bij mensen met een vast telefoontoestel.

Een andere veel voorkomende fout heeft te maken met het leggen van verbanden. Maar al te vaak wordt er van een correlatie een causaal verband gemaakt. Uit onderzoek bleek bijvoorbeeld dat er veel kanker voorkomt op plaatsen waar er veel rode telefooncellen zijn. Wil dat zeggen dat rode telefooncellen tot kanker leiden? Nee, natuurlijk niet. Hoe meer mensen, hoe meer kanker er voorkomt. En waar er veel mensen wonen, zijn er ook veel rode telefooncellen.

Tijdens het filmpje zagen we dat de ‘verjaardagsparadox’ vraagtekens opriep bij de man in de straat. De paradox luidt als volgt: “in een ruimte van slechts 23 personen is er reeds 50% kans dat twee mensen op dezelfde dag verjaren. In een ruimte met 75 personen, loopt die kans zelfs op tot 99,9%!” Zelfs in de zaal was er ongeloof, er zijn toch immers 365 dagen waarop iemand kan verjaren? Joël nam de proef op de som en vroeg een rijtje mensen hun verjaardag op te noemen. En inderdaad… al na 9 personen herkende iemand zijn eigen verjaardag! Els Goetghebeur zorgde voor een duidelijke verklaring van de paradox.

Yves Rosseel (hoofddocent Vakgroep Data-analyse UGent) vestigde er de aandacht op dat de peer-reviewed artikels in A1-tijdschriften steeds meer slordige statistiek bevatten. Probleem is dat in het panel vaak enkel vakgenoten zitten, terwijl de statistiek eigenlijk door statistici zou moeten worden beoordeeld. Veel heeft te maken met de enorme publicatiedruk van tegenwoordig.

Het was een interessant café waar we veel van opgestoken hebben!