Pseudowetenschappen
Onderwerp
Wil je zeker slagen dit academiejaar? Positioneer je studeerhoek dan aan de hand van een wichelroede. Doe dit op een dag dat de maan jouw horoscoopteken positief beïnvloedt en train jezelf om de gedachten van de examinator te leren lezen. Wetenschappelijk aangetoond en succes gegarandeerd!!!
PSEUDOWETENSCHAPPEN POPULAIR
Gaan jouw wenkbrauwen ook spontaan fronsen bij bovenstaande tip of ben je geneigd om het te geloven? Afgaande op de hernieuwde interesse voor veel nepwetenschappen of pseudowetenschappen geloven veel mensen dergelijke beweringen maar al te gemakkelijk. Homeopathie, psycho-analyse, telepathie, astrologie en cryptozoologie (zoeken naar verborgen levensvormen zoals de Yeti en Bigfoot), zijn allemaal voorbeelden van pseudowetenschappen die in mindere of meerdere mate aanhangers hebben.
WAT TE GELOVEN?
Het onderscheid tussen wetenschap en niet-wetenschap is niet makkelijk te trekken. Doorgaans kan je stellen dat een pseudowetenschap uit een geheel van opvattingen bestaat dat niet overeind blijft als het wordt onderworpen aan de wetenschappelijke onderzoeksmethoden van zorgvuldige experimentele controle. Maar dan heb je ook nog zoiets als grenswetenschappen; wetenschappen in wording. Zo was ooit de evolutietheorie van Darwin een grenswetenschap. Wat mag je nu dus geloven en wat niet??
Wat wel zeker is, is dat de pintjes koud zullen zijn en de discussie verhit!
ENKELE VRAGEN
- Wat is het verschil tussen wetenschap, randwetenschap en pseudowetenschap?
- Waarom geloven mensen in astrologie?
- Hoe overtuigen pseudowetenschappers ons?
- Waarom is homeopathie geen wetenschap?
- Is pseudowetenschap gevaarlijk?
- Moet de wetenschap zich bezighouden met het weerleggen van pseudowetenschappelijke beweringen?
- Iedereen mag toch geloven wat hij/zij wil?
Gasten
Naast een vlijtig schenkende cafébaas, een groepje oververmoeide organisatoren en een talrijk opgekomen publiek zullen ook aanwezig zijn:
AstronoomProf. dr. Maarten Baes | |
| |
WetenschapsfilosoofMaarten BoudryMaarten Boudry studeerde wijsbegeerte en een postgraduaat wetenschapsfilosofie en logica aan de UGent. Momenteel doet hij aan diezelfde universiteit onderzoek naar epistemologie en pseudowetenschap, in het bijzonder naar psychoanalyse en creationisme. Hij is al een tijdje redactielid van het tijdschrift Wonder en is gheen Wonder van SKEPP. | |
| | Knack-journalist & moderatorJoël De CeulaerJoël de Ceulaer is redacteur van het tijdschrift Knack. In 2004 maakte hij de succesvolle tv-serie "Grote Vragen" voor Canvas, waarvan in 2005 het gelijknamige boek verscheen. Vanuit zijn brede interesse schreef hij tientallen stukken over wetenschap, religie en filosofie. Joël is een ervaren moderator, en een grote supporter van het concept wetenschapscafé." |
Praktisch
Extra
LINKS
- Website van prof. dr. Baes
- Prof. em. dr. Vermeersch over pseudowetenschappen
- Website van prof. dr. Braeckman
- Studiekring voor Kritische Evaluatie van Pseudowetenschappen en het Paranormale (SKEPP)
- Sterrenkundig Observatorium Universiteit Gent
- Pseudowetenschappen in de Stanford encyclopedia of philopshy
- Wikipedia over pseudowetenschappen
- Skeptisch woordenboek
- De Nederlandse SKEPP
- Een groep Amerikaanse sceptici
Terugblik
Terwijl het buiten steeds kouder werd, steeg de temperatuur in het Studio Skoop Café op dinsdagavond 28 oktober. Hier zorgde de verwarming en het eerste Wetenschapscafé Gent voor. Bij een onderwerp als “Wat zijn wetenschappen en wat zijn pseudowetenschappen?” weet je op voorhand dat er pittige discussies zullen ontstaan. En dat is net de bedoeling van een wetenschapscafé: de gemoederen hoog laten oplopen, net zoals dat soms in een ‘gewoon’ cafégesprek ook gebeurt.
Je weet ook op voorhand dat er voor elk topic dat aangehaald zal worden, voor- en tegenstanders zijn. Dit bleek al uit het openingsfilmpje met straatinterviews. Mensen die vast overtuigd zijn van de wetenschappelijke werking van homeopathische middelen wisselden af met mensen die woorden als “kwatsch” of meer verfijnde uitdrukkingen als “zever in pakskes” voor diezelfde homeopathie gebruikten.
Het eerste topic dat moderator Joël De Ceulaer tijdens het café aanhaalde was dit van de astrologie. Bijna iedereen aanwezig was het er over eens dat de horoscopen zoals deze in ‘de boekskes’ staan, geen wetenschappelijke grond hebben. Maar over de wetenschappelijke status van astrologische beweringen betreffende de invloed die de hemellichamen uitoefenen op onze persoonlijkheidsontwikkeling, was er minder eensgezindheid. Hevige voorstanders hadden zelfs literatuur meegebracht om hun uitspraken kracht bij te zetten. Astronoom Maarten Baes had zijn handen meer dan vol om alle gehanteerde begrippen, methoden en fenomenen te verklaren in lekentaal. Hij verduidelijkte ook de manier waarop astronomen te werk gaan om hun waarnemingen om te zetten in theorieën en hoe het publicatieproces in de academische wereld er aan toe gaat.
Joël sneedt ook nog de thema’s psychoanalyse en homeopathie aan en liet wetenschapsfilosoof Maarten Boudry uitleggen waarom deze volgens de huidige normen niet als wetenschappen benoemd kunnen worden. Al snel werd duidelijk dat over het al dan niet wetenschappelijk zijn van deze topics telkens een hele debatavond gevuld zou kunnen worden. Er werd na afloop van het café dan ook nog lang nagediscussieerd tussen het publiek en de sprekers. Maar steeds in dezelfde gemoedelijke sfeer als deze waarin de rest van het café was verlopen. En dat het er gemoedelijk aan toe ging, kan je hier zien op de foto's.
Dit café toonde in ieder geval dat gesprekken rond en over wetenschappen de mensen kunnen beroeren en dat kunnen wij uiteraard alleen maar aanmoedigen. We hopen alleszins dat de toon voor de rest van de cafés hiermee gezet is. Op naar het volgende!!